عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی فقط یک «تأخیر اداری ساده» نیست؛ در عمل یعنی از دست دادن معافیتها، جریمههای غیرقابلبخشش و حتی زیر سؤال رفتن اعتبار مالیاتی کسبوکار شما. سازمان امور مالیاتی برای اشخاص حقیقی و حقوقی که در مهلت مقرر اظهارنامه عملکرد خود را ارسال نمیکنند، ترکیبی از جرایم نقدی و اعتباری در نظر گرفته است؛ از جریمههای درصدی روی مالیات گرفته تا محرومیت از بخشودگیها و محاسبه مالیات بر اساس برآورد سازمان، نه واقعیت عملکرد شما.
بخش قابلتوجهی از این جرایم فقط بهخاطر «بیاطلاعی از مهلتها و جزئیات قانون» رخ میدهد، نه لزوماً فرار مالیاتی. به همین دلیل، داشتن یک همراه مطمئن که قوانین بهروز را بداند و اظهارنامه را درست و بهموقع تنظیم کند، برای هر کسبوکار ضروری است. اگر میخواهید ریسک جریمه عدم ارائه اظهارنامه و محرومیت از معافیتها را به حداقل برسانید، میتوانید تنظیم و ارسال اظهارنامه خود را به خدمات مالیاتی مدبران تهران بسپارید تا پرونده مالیاتیتان با کمترین خطا و مطابق آخرین مقررات پیگیری شود.
خدمات مالیاتی حرفهای، بدون دغدغه و با اطمینان.
همین حالا برای مشاوره و استعلام قیمت تماس بگیرید.
خدمات مالیاتی حرفهای، بدون دغدغه و با اطمینان.
همین حالا برای مشاوره و استعلام قیمت تماس بگیرید.
اگر اظهارنامه مالیاتی رد نکنیم چه میشود؟
اولین پیامد عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی این است که از نگاه سازمان امور مالیاتی، شما «مودی خوشحساب و شفاف» محسوب نمیشوید. در عمل، این موضوع فقط به یک اخطار ساده ختم نمیشود، بلکه چند زنجیره پیامد مهم را فعال میکند:
- جریمه نقدی غیرقابلبخشش برای عدم ارسال اظهارنامه، روی مالیات متعلق شما اعمال میشود و به اصل بدهی اضافه میگردد. این جریمه در مواردی که قانون تعیین کرده، حتی با درخواست بخشودگی هم قابل حذف نیست.
- در سالهایی که اظهارنامه ارسال نمیشود، عملاً امکان استفاده از معافیتها و نرخهای ترجیحی را از دست میدهید؛ یعنی حتی اگر بهطور قانونی مشمول معافیت یا نرخ صفر باشید، صرفاً به دلیل عدم ارسال اظهارنامه از این امتیاز محروم میشوید.
- اگر چند سال متوالی اظهارنامه عملکرد ارسال نشود یا همیشه خارج از موعد باشد، احتمال اینکه سازمان امور مالیاتی پرونده شما را بهصورت سختگیرانهتری رسیدگی کند و دسترسیتان به بخشودگیها و تسهیلات بعدی را محدود کند، بسیار بالا میرود.
در موارد شدیدتر، بهویژه برای کسبوکارهایی که گردش مالی قابلتوجه دارند، عدم تسلیم اظهارنامه میتواند باعث شود مالیات شما بر اساس اطلاعات برآوردی و بدون درنظرگرفتن هزینههای واقعی محاسبه شود؛ یعنی سازمان امور مالیاتی صرفاً براساس درآمدها و دادههای در دسترس خودش برایتان مالیات تعیین کند، نه براساس اسناد و دفاتر شما. این وضعیت معمولاً به صدور برگه تشخیص با رقم بالاتر از حد انتظار مودی منجر میشود و فرآیند اعتراض و دادرسی مالیاتی را هم پیچیدهتر میکند.
در کنار اینها، سابقه عدم تسلیم اظهارنامه بر اعتبار مالیاتی و امکان دریافت مفاصاحساب، تسهیلات بانکی و برخی خدمات دولتی هم اثر منفی دارد. مودیای که چند بار در ارسال اظهارنامه تأخیر داشته یا اصلاً آن را تسلیم نکرده، برای سیستم مالیاتی و اعتباری یک ریسک محسوب میشود و این موضوع در تصمیمگیری نهادهای مختلف دیده میشود.
میزان جریمه عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی (مطابق قانون)
بر اساس مواد ۱۹۲ و ۱۹۳ قانون مالیاتهای مستقیم، جریمه عدم ارسال اظهارنامه یکی از قطعیترین و غیرقابلبخشودگیترین جرایم مالیاتی است. این جریمه بهصورت درصدی از مالیات متعلق محاسبه میشود و هیچ ارتباطی با درآمد یا نوع فعالیت ندارد؛ یعنی حتی اگر مودی در آن سال سود کمی داشته باشد، اصل جریمه حذف یا کاهش پیدا نمیکند.
مهمترین درصدهای قانونی بهصورت زیر هستند:
• ۳۰٪ جریمه غیرقابلبخشش برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل گروه اول و دوم
(این جریمه حتی با درخواست بخشودگی نیز قابل حذف نیست)
• ۱۰٪ جریمه غیرقابلبخشش برای اشخاص حقیقی و صاحبان مشاغل گروه سوم
• ۲۰٪ جریمه برای عدم ارائه ترازنامه یا حساب سود و زیان در موعد مقرر
(این مورد برای مودیان مشمول نگهداری دفاتر قانونی اعمال میشود)
علاوه بر این، در صورت عدم پرداخت مالیات بعد از صدور برگ قطعی، ماهانه ۲.۵٪ جریمه دیرکرد طبق ماده ۱۹۰ اضافه خواهد شد.
نکته مهم این است که عدم ارسال اظهارنامه در دورههای معافیت نیز باعث میشود مودی، تمام معافیتها یا نرخهای صفر همان سال را از دست بدهد. به همین دلیل حتی کسبوکارهای کوچک یا واحدهایی که درآمد محدودی دارند هم باید اظهارنامه را بهموقع ثبت کنند، چون جریمهها ارتباطی با میزان سود واقعی آنها ندارد.
در نهایت، این جرایم بهصورت تجمیعی قابل اعمال هستند؛ یعنی اگر یک مودی هم اظهارنامه را تسلیم نکند و هم دفاتر یا صورتهای مالی خود را ارائه ندهد، ممکن است ۳۰٪ + ۲۰٪ دیگر را بهعنوان جریمه پرداخت کند.
جریمه عدم ارائه اظهارنامه اشخاص حقیقی
برای اشخاص حقیقی، قانون مالیاتهای مستقیم یک ساختار مشخص و نسبتاً ساده برای جریمهها تعیین کرده است. طبق ماده ۱۹۲، اگر فرد حقیقی در مهلت مقرر اظهارنامه عملکرد خود را ارسال نکند، ۱۰ درصد مالیات متعلق بهعنوان جریمه غیرقابلبخشش به بدهی او اضافه میشود. این جریمه کاملاً قطعی است و حتی در صورت درخواست بخشودگی یا ارائه دلایل مختلف، از سوی سازمان امور مالیاتی حذف نمیشود.
اما این تنها پیامد عدم تسلیم اظهارنامه نیست. اشخاص حقیقی در صورت تأخیر یا خودداری از ارسال اظهارنامه با موارد زیر نیز مواجه میشوند:
- محرومیت از معافیتها یا نرخ صفر مالیاتی در همان سال
- افزایش احتمال صدور برگه تشخیص بر اساس برآورد سازمان (اظهارنامه برآوردی)
- از دست رفتن سابقه مالیاتی مثبت، که در دریافت تسهیلات بانکی یا مفاصاحساب اهمیت دارد
- شروع فرآیند رسیدگی سختگیرانهتر در دورههای بعدی
همچنین اگر مودی حقیقی به دفاتر و مستندات مکلف باشد و آنها را تسلیم نکند، جریمههای جداگانهای مانند ۲۰٪ جریمه عدم ارائه ترازنامه و صورت سود و زیان نیز اعمال میشود.
بهطور خلاصه، حتی برای مودیان حقیقی با درآمدهای محدود، عدم ارسال بهموقع اظهارنامه میتواند هزینههای بسیار بیشتری از «اصل مالیات» به همراه داشته باشد. ارسال صحیح و بهموقع اظهارنامه، بهترین راه جلوگیری از جریمههای غیرقابلبخشش و حفظ اعتبار مالیاتی فرد است.
جریمه عدم ارائه اظهارنامه اشخاص حقوقی
در مورد اشخاص حقوقی، قانون بسیار سختگیرانهتر از اشخاص حقیقی برخورد میکند. دلیل آن هم روشن است: شرکتها معمولاً گردش مالی بزرگتری دارند و خودداری از تسلیم اظهارنامه میتواند باعث اخلال در شفافیت مالیاتی شود. به همین دلیل، در ماده ۱۹۲ قانون مالیاتهای مستقیم، جریمه عدم ارسال اظهارنامه برای اشخاص حقوقی ۳۰ درصد مالیات متعلق تعیین شده است؛ جریمهای که غیرقابلبخشش بوده و در هیچ شرایطی حذف نمیشود.
اما پیامدهای عدم ارسال اظهارنامه برای شرکتها فقط به این ۳۰ درصد محدود نیست:
- از دست رفتن کلیه معافیتهای مالیاتی و نرخ صفر در همان سال مالیاتی
- خطر بالاتر صدور اظهارنامه برآوردی توسط سازمان، یعنی محاسبه مالیات شرکت بر اساس درآمدهای شناساییشده بدون درنظر گرفتن هزینهها
- طولانی و پیچیده شدن فرآیند دادرسی مالیاتی در صورت اعتراض
- کاهش اعتبار مالیاتی شرکت و دشوار شدن دریافت مفاصاحساب، شرکت در مناقصات، تمدید قراردادها و اخذ تسهیلات بانکی
- جریمه جداگانه ۲۰ درصدی برای عدم ارائه ترازنامه و صورت سود و زیان در موعد مقرر (طبق ماده ۱۹۳)
یکی از مهمترین تبعات حقوقی برای شرکتها زمانی رخ میدهد که سه سال متوالی اظهارنامه را خارج از موعد یا اصلاً ارسال نکنند. در این حالت، سازمان امور مالیاتی علاوه بر اعمال تمام جرایم نقدی، شرکت را از تمام معافیتها و بخشودگیهای قانونی نیز محروم میکند.
در نتیجه، برای اشخاص حقوقی، تأخیر در ارسال اظهارنامه نهتنها باعث افزایش بدهی مالیاتی میشود، بلکه میتواند فرایندهای کاری شرکت را نیز با مشکل مواجه کند. تهیه اسناد صحیح، تنظیم اظهارنامه دقیق و ارسال بهموقع آن برای جلوگیری از این ریسکها ضروری است.
بیشتر بخوانید: میزان و نحوه محاسبه جریمه عدم ارسال اظهارنامه ارزش افزوده

جریمههای نقدی غیرقابلبخشش مربوط به ارسال اظهارنامه خارج از موعد
قانونگذار برای جلوگیری از تأخیر در ارسال اظهارنامه، مجموعهای از جریمههای کاملاً غیرقابلبخشش را در ماده ۱۹۲ و بخشهایی از ماده ۱۹۳ قانون مالیاتهای مستقیم تعیین کرده است. این جریمهها بهصورت درصدی از مالیات متعلق محاسبه میشوند و حتی اگر مودی بعداً اظهارنامه را ارسال کند یا دلایلی برای تأخیر ارائه دهد، قابل حذف یا بخشودگی نیستند.
مهمترین جریمههای نقدی عبارتند از:
• ۳۰٪ جریمه غیرقابلبخشش برای اشخاص حقوقی
• ۳۰٪ جریمه برای صاحبان مشاغل گروه اول و دوم
• ۱۰٪ جریمه برای صاحبان مشاغل گروه سوم و سایر اشخاص حقیقی
این مبلغ مستقیماً به مالیات متعلق اضافه میشود و همراه با بدهی اصلی وصول میگردد.
جریمه نقدی فقط به عدم ارسال اظهارنامه محدود نیست؛ در صورتی که مودی مشمول نگهداری دفاتر قانونی باشد اما ترازنامه و حساب سود و زیان را در موعد مقرر ارائه نکند، طبق ماده ۱۹۳ باید ۲۰٪ جریمه برای هر مورد بپردازد. این جریمه نیز غیرقابلبخشش است و در صورت عدم رعایت، بهصورت خودکار در بدهی مالیاتی اعمال میشود.
همچنین اگر پس از صدور برگ قطعی مالیات، پرداخت انجام نشود، قانون ماده ۱۹۰ را فعال میکند و مودی باید بابت هر ماه تأخیر ۲.۵٪ جریمه دیرکرد بپردازد؛ جریمهای که میتواند بهمرور زمان مبلغ بدهی را چند برابر کند.
بهطور کلی، عدم ارسال اظهارنامه در موعد قانونی از نظر سازمان مالیاتی یک تخلف جدی محسوب میشود و جریمههای نقدی آن به شکلی طراحی شدهاند که مودی را مجبور به تسلیم اظهارنامه در زمان مقرر کنند. هر تأخیر حتی کوتاه میتواند ترکیب این جرایم را فعال کند و در نهایت عددی بالاتر از مالیات واقعی ایجاد نماید.
جریمه اعتباری عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی
برخلاف جریمههای نقدی که بهصورت درصدی از مالیات محاسبه میشوند، جریمههای اعتباری مستقیماً پولی نیستند اما اثرشان بر فعالیت اقتصادی و اعتبار مالیاتی مودی بسیار سنگینتر است. این جریمهها باعث میشوند مودی از معافیتها، تخفیفها و بخشودگیهایی که قانون برای کسبوکارها در نظر گرفته، محروم شود.
مهمترین جریمههای اعتباری عبارتند از:
محرومیت از معافیت مالیاتی در همان سال: طبق تبصره ماده ۱۹۳، اگر مودی در دوره معافیت اظهارنامه خود را ارسال نکند، تمام مزایای آن سال از بین میرود حتی اگر مشمول معافیت باشد.
از دست دادن نرخ صفر مالیاتی: بسیاری از کسبوکارها، بهویژه در حوزههای فرهنگی، صادراتی و دانشبنیان، مشمول نرخ صفر هستند. عدم ارسال اظهارنامه = حذف کامل این امتیاز.
محرومیت از تمامی بخشودگیهای قانونی در صورت تکرار سهساله: اگر اظهارنامه سه سال پیاپی خارج از موعد یا ارسالنشده باشد، سازمان امور مالیاتی مودی را از همه بخشودگیها، تخفیفها و امتیازات مالیاتی محروم میکند.
کاهش اعتبار مالیاتی برای دریافت تسهیلات، مفاصاحساب و خدمات دولتی: یک سابقه ضعیف در تسلیم اظهارنامه باعث میشود بانکها، شرکتها و نهادهای دولتی مودی را بهعنوان یک فرد یا شرکت «پرریسک» در نظر بگیرند. این موضوع میتواند صدور مفاصاحساب، شرکت در مناقصات، دریافت تسهیلات بانکی و… را دشوار کند.
جریمههای اعتباری معمولاً آسیب پنهانتری دارند، اما در بلندمدت میتوانند بسیار پرهزینهتر از جریمههای نقدی باشند. مودیانی که تنها یک سال اظهارنامه را ارسال نکردهاند، در بسیاری موارد مجبور شدهاند مالیات سنگینتری بپردازند، زیرا امکان استفاده از معافیتهای قانونی برای آن سال را از دست دادهاند.
اگر میخواهید از محرومیتهای اعتباری و معافیتسوزی جلوگیری کنید، بهتر است قبل از پایان مهلت قانونی اظهارنامه، وضعیت مالیاتی خود را با کمک یک متخصص بررسی کنید. برای کسب راهنمایی دقیق و جلوگیری از جریمههای سنگین، میتوانید از مشاوره مالیاتی مدبران تهران استفاده کنید تا اظهارنامه شما بدون خطا و در زمان درست ارسال شود.
جریمه مطالبه و محاسبه مالیات فقط بر اساس درآمد مودی
یکی از سنگینترین پیامدهای عدم ارسال اظهارنامه، ورود پرونده به مرحله تشخیص برآوردی است. طبق ماده ۹۷ قانون مالیاتهای مستقیم، اگر مودی اظهارنامه را در موعد مقرر ارائه نکند، سازمان امور مالیاتی مجاز است مالیات او را تنها بر اساس درآمدهای شناساییشده محاسبه کند؛ بدون اینکه هزینهها، استهلاک، حقوق، بهای تمامشده و سایر مخارج واقعی او در نظر گرفته شود.
این یعنی:
مالیات صرفاً براساس ورودیهای مالی و تراکنشها تعیین میشود، نه براساس سود واقعی شرکت یا کسبوکار.
در چنین حالتی معمولاً مالیات محاسبهشده بسیار بیشتر از حالتی است که مودی خودش اظهارنامه دقیق و همراه با مدارک ارائه کرده باشد. همین موضوع باعث میشود بسیاری از کسبوکارها ناخواسته با برگه تشخیص سنگین روبهرو شوند.
بهطور خلاصه:
عدم ارسال اظهارنامه = محاسبه مالیات به ضرر مودی و بدون توجه به هزینههای واقعی.
از چالشهای مالیاتی پیشی بگیرید
برای دریافت مشاوره مالیاتی تخصصی و برآورد دقیق هزینههای خدمات، همین حالا با مدبران تهران تماس بگیرید.
از چالشهای مالیاتی پیشی بگیرید…
برای دریافت مشاوره مالیاتی تخصصی و برآورد دقیق هزینههای خدمات، همین حالا با مدبران تهران تماس بگیرید.
مهلت ارسال اظهارنامه اشخاص حقیقی و حقوقی در سال جاری
سازمان امور مالیاتی هر سال زمانبندی مشخصی برای ارسال اظهارنامه عملکرد اعلام میکند. این مهلتها معمولاً ثابت هستند مگر اینکه در برخی سالها بنا بر شرایط خاص تمدید شوند.
مهلت قانونی ارسال اظهارنامه:
– اشخاص حقیقی: تا ۳۱ خرداد هر سال
– اشخاص حقوقی: تا ۴ ماه پس از پایان سال مالی شرکت
(برای شرکتهایی که سال مالیشان تا پایان اسفند است، معمولاً تا ۳۱ تیر)
اگر مودی در این بازه زمانی اظهارنامه را تسلیم نکند، جریمههای نقدی و اعتباری که در بخشهای قبل توضیح داده شد، بهصورت خودکار برای او اعمال میشود.
پس اصل مهم این است که حتی اگر درآمد کم باشد یا کسبوکار غیرفعال بوده باشد، ارسال اظهارنامه در موعد مقرر ضروری است تا از جریمهها و محرومیتها جلوگیری شود.
بیشتر بخوانید: خوداظهاری مالیاتی چیست؟
ارسال اظهارنامه خارج از موعد؛ چه جریمههایی فعال میشود؟
وقتی اظهارنامه بعد از مهلت قانونی ارسال شود، مجموعهای از جرایم بهصورت خودکار فعال میگردد. مهمترین آنها عبارتاند از:
- ۳۰٪ جریمه غیرقابلبخشش برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل گروه اول و دوم
- ۱۰٪ جریمه غیرقابلبخشش برای اشخاص حقیقی و گروه سوم
- ۲۰٪ جریمه بابت عدم ارائه ترازنامه یا صورت سود و زیان (برای مودیان مشمول دفاتر قانونی)
- از دست رفتن معافیتها یا نرخ صفر در همان سال مالیاتی
- احتمال بالای صدور اظهارنامه برآوردی و محاسبه مالیات بدون درنظرگرفتن هزینهها
درواقع ارسال خارج از موعد تفاوت چندانی با «عدم ارسال» ندارد؛ چون تقریباً تمام جرایم نقدی و اعتباری برای مودی فعال میشود. تنها تفاوت این است که حداقل سازمان امور مالیاتی به اطلاعات درآمدی دسترسی پیدا میکند و فرآیند رسیدگی پیچیدهتر نمیشود.
جریمه عدم پرداخت مالیات؛ علاوه بر عدم ارسال اظهارنامه
عدم تسلیم اظهارنامه معمولاً همزمان با عدم پرداخت مالیات رخ میدهد؛ و اینجا قانون مجموعهای از جرایم جداگانه را فعال میکند. مهمترین آنها عبارتاند از:
- ۲.۵٪ جریمه دیرکرد ماهانه طبق ماده ۱۹۰ (این جریمه روی اصل مالیات بسته میشود و با گذشت چند ماه میتواند مبلغ بدهی را چند برابر کند.)
- توقیف اموال منقول و غیرمنقول در صورت عدم پرداخت پس از صدور برگ قطعی
- ممنوعالخروجی مودیان بدهکار در مواردی که بدهی از حد نصاب قانونی فراتر رود
- ابطال معاملات صوری (مانند انتقال اموال به اعضای خانواده برای فرار از پرداخت مالیات)
این موارد نشان میدهد که اگر ارسال اظهارنامه با پرداخت بهموقع همراه نباشد، مودی علاوه بر جریمههای نقدی، با پیامدهای اجرایی و حقوقی روبهرو میشود. حتی یک تأخیر چندماهه هم میتواند فشار مالی قابلتوجهی ایجاد کند.
جمعبندی
عدم ارسال یا تأخیر در تسلیم اظهارنامه، یکی از پرهزینهترین اشتباهات مالیاتی است؛ زیرا قانون برای آن ترکیبی از جریمههای نقدی غیرقابلبخشش و محرومیتهای اعتباری در نظر گرفته است. از ۱۰٪ و ۳۰٪ جریمه نقدی گرفته تا از دست رفتن معافیتها، محاسبه مالیات بر اساس درآمد برآوردی، و حتی امکان توقیف اموال در صورت عدم پرداخت،همه این موارد فقط به دلیل یک تأخیر ساده فعال میشوند.
برای جلوگیری از این پیامدها، بهترین کار این است که اظهارنامه در زمان مقرر و با اطلاعات دقیق ارائه شود. وجود و کمک یک شرکت مالیاتی میتواند ریسک خطا و جریمه را به حداقل برساند و روند رسیدگی مالیاتی شما را شفاف و منظم نگه دارد. برای ارتباط با مشاورین مدبران تهران تنها کافیست با شمارههای درج شده در سایت تماس بگیرید تا راهنمای شما باشیم.
موسسه مالیاتی مدبران تهران
سوالات متداول
- جریمه عدم تسلیم اظهارنامه و دفاتر قانونی اشخاص حقوقی چقدر است؟
برای اشخاص حقوقی، عدم ارسال اظهارنامه مشمول ۳۰٪ جریمه غیرقابلبخشش است. اگر شرکت موظف به نگهداری دفاتر قانونی باشد و ترازنامه یا صورت سود و زیان را نیز ارائه نکند، برای هر مورد ۲۰٪ جریمه جداگانه منظور میشود. - تفاوت جریمه عدم تسلیم اظهارنامه حقیقی و حقوقی چیست؟
جریمه اشخاص حقیقی معمولاً ۱۰٪ مالیات متعلق است، اما برای اشخاص حقوقی و صاحبان مشاغل بزرگتر ۳۰٪ تعیین شده است. همچنین پیامدهای اعتباری و حقوقی برای شرکتها سنگینتر است.
- اگر اظهارنامه را فراموش کردیم، آیا امکان بخشودگی جریمه هست؟
برای جریمههای مربوط به عدم ارسال اظهارنامه (۱۰٪ یا ۳۰٪) هیچ بخشودگی قانونی وجود ندارد. اما در جریمههای دیرکرد پرداخت (۲.۵٪ ماهانه)، در برخی شرایط و با ارائه اسناد قابل بررسی، امکان درخواست بخشودگی محدود وجود دارد.
مسیر مالیاتی درخشان با مدبران تهران
همین حالا برای دریافت مشاوره تخصصی، با ما تماس بگیرید و به تمام ابهامات مالیاتی خود پایان دهید.
مسیر مالیاتی درخشان با مدبران تهران
همین حالا برای دریافت مشاوره تخصصی، با ما تماس بگیرید و به تمام ابهامات مالیاتی خود پایان دهید.




