مالیات مقطوع یکی از مهمترین موضوعاتی است که این روزها در نظام مالیاتی ایران مورد توجه قرار گرفته و نقش ویژهای در سادهسازی فرایندهای مالیاتی دارد. بسیاری از صاحبان کسبوکار و فعالان اقتصادی نمیدانند این نوع مالیات دقیقاً چه مفهومی دارد و چه کسانی مشمول آن میشوند. از آنجا که آگاهی از قوانین مالیاتی میتواند تأثیر مستقیمی بر مدیریت هزینهها و جلوگیری از جرایم داشته باشد، شناخت دقیق مالیات مقطوع ضرورت پیدا میکند.
مؤسسه خدمات حسابداری و مالیاتی مدبران تهران با ارائه تخصصیترین خدمات مالیاتی و مشاوره مالیاتی، تلاش میکند تازهترین تغییرات قانونی در این زمینه را برای صاحبان مشاغل توضیح دهد. در این مقاله به زبان ساده بررسی میکنیم که مالیات مقطوع چیست، چه تفاوتی با سایر انواع مالیات دارد و چرا آشنایی با آن برای کسبوکارهای کوچک و متوسط اهمیت زیادی دارد.
مالیات مقطوع چیست؟
مالیات مقطوع (Fixed/Flat Tax) مالیاتی است که مبلغ آن بهصورت ثابت یا درصدی مشخص از رقم فروش یا درآمد تعیین میشود؛ بدون نیاز به محاسبه دقیق سود و زیان یا رسیدگی به دفاتر مالی. به بیان ساده، سازمان امور مالیاتی در این روش مستقیماً بر اساس درآمد ناخالص یا مبلغ معامله، مالیات را محاسبه میکند.
برای مثال، اگر فردی مالیات نقلوانتقال ملک خود را بپردازد و در سالهای بعد ارزش ملک افزایش یابد، دیگر بابت آن افزایش قیمت، مالیاتی دریافت نخواهد شد. این مالیات معمولاً شامل مواردی همچون درآمد اجاره املاک، برخی فعالیتهای صنفی، سود سپردههای بانکی و نقلوانتقال سهام یا املاک میشود و با پرداخت آن، تکلیف مالیاتی همان موضوع نهایی خواهد شد.
خدمات مالیاتی حرفهای، بدون دغدغه و با اطمینان.
همین حالا برای مشاوره و استعلام قیمت تماس بگیرید.
خدمات مالیاتی حرفهای، بدون دغدغه و با اطمینان.
همین حالا برای مشاوره و استعلام قیمت تماس بگیرید.
نحوه محاسبه مالیات مقطوع
محاسبه مالیات مقطوع بسته به نوع درآمد متفاوت است اما وجه مشترک تمام موارد این است که درصد ثابتی از مبلغ فروش یا قرارداد به عنوان مالیات تعیین میشود. سازمان امور مالیاتی با توجه به اطلاعات فروش کالا و خدمات مودی در طول سال و سوابق مالیاتی وی، مالیات مقطوع را تعیین و از طریق سامانه مالیاتی (tax.gov.ir) به مودی اعلام میکند. در ادامه چند نمونه از موارد مهم مشمول مالیات مقطوع و نحوه محاسبه آنها را توضیح میدهیم:
مالیات مقطوع فروش سهام
بر اساس ماده ۱۴۳ قانون مالیاتهای مستقیم، درآمد حاصل از فروش سهام شرکتها مشمول مالیات مقطوع است. نرخ این مالیات برای شرکتهای پذیرفتهشده در بورس ۰٫۵٪ از ارزش فروش سهام و برای شرکتهای خارج از بورس ۴٪ از ارزش فروش سهام تعیین شده است. مهم است بدانیم در این روش، سود یا زیان شرکت از معامله سهام تأثیری در مبلغ مالیات ندارد؛ حتی اگر شما سهامی را با ضرر بفروشید، مالیات مقطوع فروش سهام بر اساس مبلغ فروش (نه سود) محاسبه و اخذ میشود.
مالیات مقطوع نقل و انتقال املاک
مطابق ماده ۵۹ قانون مالیاتهای مستقیم، نقل و انتقال املاک نیز مشمول مالیات مقطوع است. نرخ مالیات نقلوانتقال برای املاک مسکونی و تجاری بدون سرقفلی ۵٪ ارزش معاملاتی ملک تعیین شده و برای حق سرقفلی (املاک تجاری دارای سرقفلی) ۲٪ ارزش معاملاتی است. این ارزش معاملاتی طبق قانون معمولاً درصدی از ارزش روز ملک (مثلاً ۲٪ ارزش روز در هر سال) محاسبه میشود.
نکته مهم این است که املاک اداری مشمول مالیات مقطوع سرقفلی نیستند (در گذشته املاک اداری نیز مشمول بودند که قانون تغییر کرده است).
همچنین پرداخت مالیات نقل و انتقال ملک بر عهده فروشنده است و فروشنده نیازی به تسلیم اظهارنامه مالیاتی بابت این مالیات ندارد. برای مثال، اگر شما ملکی را به ارزش ۳ میلیارد تومان بفروشید، باید ۵٪ آن یعنی ۱۵۰ میلیون تومان را به عنوان مالیات مقطوع انتقال ملک بپردازید (حتی اگر از فروش ملک سود نکرده باشید).
مالیات مقطوع با احتساب هزینه اجاره
درآمد اجاره املاک نیز به شکل سادهشده مشمول مالیات است: قانون بخشی از اجاره را بهعنوان هزینه و استهلاک بهصورت فرضی کسر و باقیمانده را مشمول مالیات میداند. به این ترتیب، موجر نیازی به ارائه ریز هزینههای ملک ندارد و محاسبه با یک فرمول ثابت انجام میشود.
مالیات مقطوع پیمانکاری
بر اساس قوانین مالیاتی، قراردادهای پیمانکاری نیز در صورت تجاوز از مبلغ معینی مشمول مالیات مقطوع هستند. اگر مبلغ یک قرارداد پیمانکاری بیش از ۱۰ میلیون ریال باشد، مالیات مقطوع پیمانکاری برابر ۵٫۵٪ از کل مبلغ قرارداد است. به عبارت دیگر، پیمانکاران پروژههای بزرگ باید ۵٫۵ درصد از رقم قرارداد را به عنوان مالیات به صورت ثابت بپردازند. این نوع مالیات معمولاً به صورت کسور از هر صورتوضعیت یا پرداختهای مرحلهای پیمان اعمال میشود و سازوکاری برای وصول سادهتر مالیات از قراردادهای پیمانکاری است.
لیست مالیات های مقطوع در ایران
مالیات مقطوع در ایران انواع مختلفی دارد که بر اساس قانون مالیاتهای مستقیم و دستورالعملهای اجرایی، نرخ آنها از پیش مشخص شده است. مهمترین موارد عبارتند از:
-
مالیات نقلوانتقال املاک: معادل ۵٪ ارزش معاملاتی ملک برای فروش املاک و ۲٪ برای حق سرقفلی.
-
مالیات فروش سهام: ۰٫۵٪ از ارزش فروش برای سهام بورسی و ۴٪ برای سهام غیربورسی.
-
مالیات پیمانکاری: ۵٫۵٪ از مبلغ قراردادهای پیمانکاری بالاتر از حد نصاب تعیینشده.
-
مالیات اجاره املاک: بر ۷۵٪ درآمد اجاره (بعد از کسر ۲۵٪ بهعنوان هزینهها) اعمال میشود.
-
مالیات مقطوع مشاغل (تبصره ماده ۱۰۰): مخصوص کسبوکارهای کوچک که فروش سالانه آنها زیر سقف تعیینشده باشد و مالیاتشان بدون رسیدگی به دفاتر، بهصورت مقطوع محاسبه میشود.
مالیات مقطوع صفر چیست؟
«مالیات مقطوع صفر» یک سیاست تشویقی در نظام مالیاتی است که طبق ماده ۱۳۲ قانون مالیاتهای مستقیم اجرا میشود. در مالیات با نرخ صفر، مودی (فرد یا شرکت) برای یک دوره زمانی مشخص مشمول پرداخت هیچ مالیاتی نمیشود، اما باید اظهارنامه مالیاتی خود را ارائه کند. این سیاست شبیه معافیت مالیاتی است با این تفاوت که ارائه اظهارنامه الزامی است ولی نرخ مالیات ۰٪ تعیین میشود. معمولاً شرکتهای تولیدی یا کسبوکارهای نوپا در مناطق کمترتوسعهیافته برای چند سال اول فعالیت خود از این مشوق بهرهمند میشوند تا بتوانند سود خود را مجدداً در کسبوکار سرمایهگذاری کنند. بنابراین مالیات مقطوع صفر در واقع معافیت موقت با حفظ تشریفات گزارشدهی است و با مالیات مقطوع که در سایر بخشهای این مقاله بررسی میکنیم تفاوت دارد.
درآمدها یا سودهای مشمول مالیات با نرخ صفر
در نظام مالیاتی ایران برخی درآمدها یا سودها مشمول مالیات با نرخ صفر هستند. این به آن معناست که مودی باید اظهارنامه مالیاتی خود را تسلیم کند، اما نرخ مالیات برای آن درآمد خاص صفر درصد محاسبه میشود. بنابراین برخلاف معافیت کامل، تکلیف ثبت و گزارش درآمد همچنان باقی است، اما پرداختی وجود ندارد.
این سیاست بیشتر با هدف تشویق و حمایت از فعالیتهای اقتصادی خاص اجرا میشود؛ مثل:
-
درآمد حاصل از صادرات کالا و خدمات
-
سود فعالیتهای تولیدی و صنعتی در مناطق کمترتوسعهیافته
-
برخی سرمایهگذاریهای مشمول مواد حمایتی قانون مالیاتهای مستقیم
بهکارگیری نرخ صفر، هم به دولت اجازه میدهد بر عملکرد مالیاتی این گروه نظارت داشته باشد، و هم به مؤدی فرصت میدهد در سالهای اولیه فعالیت یا در حوزههای خاص، بدون فشار مالیاتی رشد کند.

کدام درآمدها مشمول مالیات مقطوع هستند؟
به طور کلی ۴ دسته درآمد وجود دارد که مشمول مالیات به نرخ مقطوع میشوند:
نقل و انتقال املاک و فروش سهام
درآمد حاصل از فروش ملک (املاک مسکونی و تجاری) و درآمد حاصل از فروش سهام شرکتها، همانطور که شرح داده شد مشمول مالیات مقطوع بوده و نرخ آن از پیش مشخص است (۵٪ یا ۲٪ برای املاک، و ۰٫۵٪ یا ۴٪ برای سهام).
سود فروش داراییهای شرکتهای معاف از مالیات
شرکتهایی که کلیه درآمدشان به موجب قانون از مالیات معاف است (به جز شرکتهای تولیدی صنعتی و معدنی)، اگر داراییهای خود را بفروشند و از این محل سودی کسب کنند، آن سود مشمول مالیات مقطوع خواهد بود. همچنین هر گونه سود یا درآمدی که ذاتاً معاف از مالیات بوده اما جزو هزینههای غیرقابلقبول محسوب شود، ممکن است با نرخ مقطوع مشمول مالیات گردد (این مورد جنبه فنیتری دارد و به مقررات جزئی نیازمند است).
درآمد اجارهی املاک
طبق قانون، ۲۵٪ از درآمد اجاره املاک مسکونی به عنوان هزینه استهلاک و مخارج قابلقبول کسر شده و ۷۵٪ باقیمانده مشمول مالیات است. میتوان گفت عملاً مالیات اجاره املاک به شکل مقطوع بر ۷۵٪ اجارهبها اعمال میشود. به عبارت دیگر، یک ضریب ثابت بر درآمد اجاره اعمال میگردد که بدون بررسی هزینههای واقعی مالک، مالیات را تعیین میکند (این خود نوعی مالیات مقطوع در حوزه درآمد املاک است).
سود حاصل از معافیتهای مالیاتی خاص
سودهایی که در چارچوب معافیتهای قانونی کسب میشوند، مانند معافیتهای مقرر در مادههای ۱۳۲، ۱۴۲ و ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم یا برنامههای توسعه قبلی، در صورتی که دوره یا شرط معافیت پایان یافته باشد ممکن است مشمول مالیات مقطوع شوند. برای مثال، سود حاصل از صادرات در بسیاری موارد مشمول مالیات با نرخ صفر است (معافیت)، اما اگر بنا بر قانون به شکل دیگری مشمول مالیات شود، ممکن است نرخ مقطوعی برای آن تعیین گردد.
کدام مشاغل مشمول مالیات مقطوع نمیشوند؟
در مقابل درآمدهای مشمول که در بالا ذکر شد، برخی اشخاص و مشاغل از شمول مالیات مقطوع خارجاند و مالیات آنها به روشهای معمول (مثلاً از طریق رسیدگی به اظهارنامه) تعیین میشود. مهمترین مواردی که مشمول مالیات مقطوع نیستند عبارتند از:
کسبوکارهای تازهتأسیس
مشاغلی که سال اول فعالیت خود را میگذرانند (برای اولین بار در سال جاری یا سال قبل شروع به کار کردهاند)، در سال نخست ملزم به پرداخت مالیات مقطوع مشاغل نیستند و طبق قانون از ارائه اظهارنامه در قالب تبصره ۱۰۰ معافاند. این کسبوکارها پس از سال اول باید طبق روال معمول اظهارنامه مالیاتی بدهند.
مشاغل با تغییر محل فعالیت
اگر محل فعالیت یک کسبوکار در سال جاری نسبت به سال قبل تغییر کرده باشد (برای مثال دفتر یا مغازه را جابجا کرده باشد)، محل جدید مشمول نرخ مقطوع مالیات تبصره ۱۰۰ نمیشود. به بیان دیگر، کسبوکاری که محل خود را عوض کرده باید مجدداً در سازمان امور مالیاتی ثبتنام کند و امکان استفاده از مالیات مقطوع برای آن سال را ندارد.
مودیانی که اظهارنامه ندهند یا تکالیف را انجام ندهند
اگر مودی در مهلت قانونی، اظهارنامه مالیاتی عملکرد خود را تسلیم نکند یا پس از تسلیم، سایر تکالیف قانونی (از جمله تکمیل فرم تبصره ۱۰۰) را انجام ندهد، مشمول مالیات مقطوع نخواهد شد. سازمان امور مالیاتی در این موارد مالیات را به شکل علیالرأس یا رسیدگی معمول تعیین میکند و حتی ممکن است جرایم عدم تسلیم اظهارنامه را اعمال نماید. بنابراین برای بهرهمندی از مزایای مالیات مقطوع، انجام بهموقع تکالیف (ارسال اظهارنامه یا فرم تبصره ۱۰۰) الزامی است.
خریداران سکه از بانک مرکزی
طبق بخشنامهها، افرادی که از سال ۱۳۹۸ به بعد از بانک مرکزی سکه خریداری کردهاند، مشمول مالیات مقطوع موضوع تبصره ۱۰۰ نمیشوند. درآمد یا سود احتمالی این افراد از معاملات سکه باید بر اساس مقررات مربوطه (مثلاً مالیات بر عایدی سرمایه یا مقررات مالیات مقطوع خاص سکه) رسیدگی شود و نه از طریق نرخ مقطوع عمومی.
مشاغل فاقد پایانه فروشگاهی (کارتخوان)
صاحبان مشاغلی نظیر برخی پزشکان، وکلا، داروسازان و سایر کسبوکارهایی که از دستگاه کارتخوان بانکی یا درگاه پرداخت استفاده نمیکنند، مشمول مالیات مقطوع تبصره ۱۰۰ نیستند. این مشاغل طبق قانون ملزماند اظهارنامه مالیاتی معمول خود را ارائه کنند. در واقع دولت برای شفافسازی تراکنشها، کسانی را که تراکنش الکترونیک رسمی ندارند از شمول مالیات مقطوع خارج کرده است تا بتواند بر اساس اظهارنامه و رسیدگی، مالیاتشان را تعیین کند.
از چالشهای مالیاتی پیشی بگیرید
برای دریافت مشاوره مالیاتی تخصصی و برآورد دقیق هزینههای خدمات، همین حالا با مدبران تهران تماس بگیرید.
از چالشهای مالیاتی پیشی بگیرید…
برای دریافت مشاوره مالیاتی تخصصی و برآورد دقیق هزینههای خدمات، همین حالا با مدبران تهران تماس بگیرید.
نحوه پرداخت مالیات مقطوع
پرداخت مالیات مقطوع معمولاً از طریق سامانه الکترونیکی سازمان امور مالیاتی (درگاه ملی خدمات مالیات) انجام میشود. اگر شما مشمول این نوع مالیات باشید، مبلغ مالیات مقطوع مربوط به شما در کارپوشه مالیاتیتان در سایت my.tax.gov.ir اعلام میگردد. برای پرداخت آن مراحل کلی زیر را میتوانید دنبال کنید:
-
به وبسایت درگاه ملی خدمات مالیات (my.tax.gov.ir) مراجعه کرده و با نام کاربری و کلمه عبور خود وارد سامانه شوید. (در صورت اولین ورود، باید ابتدا در سامانه ثبتنام کرده و نام کاربری/رمز عبور دریافت کنید).
-
پس از ورود، از منوی سمت راست گزینهی «پرداخت قبضهای مالیاتی» یا بخش مربوط به مالیات مقطوع را انتخاب کنید.
-
لیست مالیاتهای مقطوع قابل پرداخت برای شما نمایش داده میشود. مورد موردنظر (مثلاً مالیات مقطوع عملکرد سال جاری) را انتخاب کرده و روی گزینه «پرداخت آنلاین» کلیک کنید.
-
با اتصال به درگاه بانکی، مبلغ مالیات را به صورت اینترنتی پرداخت نمایید و رسید پرداخت را دریافت کنید.
نکته: برای استفاده از مشوقها و معافیتهای مرتبط با مالیات مقطوع و همچنین بخشودگی جرائم، حتماً باید در زمان مقرر فرم تبصره ۱۰۰ را تکمیل و ارسال کنید. عدم تکمیل این فرم یا تأخیر در پرداخت مالیات مقطوع میتواند شما را از مزایای معافیت (مثلاً بخشودگی جریمه) محروم کند.
شرایط پرداخت اقساطی مالیات مقطوع
چنانچه مودی به هر دلیل نتواند مالیات مقطوع تعیینشده را یکجا پرداخت کند، امکان پرداخت اقساطی آن وجود دارد. طبق دستورالعمل تبصره ۱۰۰، مودیانی که توان پرداخت کامل مالیات خود را ندارند میتوانند مبلغ مالیات مقطوع را حداکثر طی ۴ قسط مساوی تا ۵ ماه پرداخت کنند. اخیراً طبق بخشنامههای جدید، در برخی موارد تعداد اقساط به ۶ قسط نیز افزایش یافته است. البته در صورت تأخیر در پرداخت هر قسط، جریمهای طبق ماده ۱۹۰ قانون مالیاتهای مستقیم به مودی تعلق میگیرد. بنابراین بهتر است برنامهریزی دقیقی برای پرداخت اقساط صورت گیرد تا مشمول جریمه نشوید.
دستورالعمل مالیات مقطوع تبصره ماده 100
تبصره ماده ۱۰۰ مالیاتی به سازمان امور مالیاتی اجازه میدهد مالیات عملکرد سالانه گروهی از صاحبان مشاغل را، مشروط به آنکه مجموع فروش سالانه از سقف تعیینشده کمتر باشد، بهصورت مقطوع تعیین کند. خلاصه روند کار:
- ثبتنام/ورود به سامانه مالیاتی و انتخاب درخواست استفاده از تبصره ۱۰۰.
- تکمیل فرم سادهشده و تأیید اطلاعات فروش/درآمد.
- مشاهده برگ محاسبه مالیات مقطوع سال مربوطه و پرداخت آن.
- دریافت رسید قطعی و عدم نیاز به اظهارنامه تفصیلی همان سال.
مزایا: کاهش هزینه اداری، قطعیت و شفافیت، و امکان تقسیط بدهی.
برای اجرای بیدردسر این مرحله، میتوانید روی خدمات مالیاتی و مشاوره مالیاتی مدبران تهران حساب کنید.
موارد قابل کسر از درآمد مشمول مالیات (کسورات)
در ماهیت «مقطوع» معمولاً هزینهها بهصورت جزئی رسیدگی نمیشوند؛ با این حال در برخی حوزهها (مثل اجاره) قانونگذار بهطور فرضی درصدی از درآمد را بهعنوان هزینه کسر میکند. در مالیات مقطوع مشاغل نیز ممکن است ابتدا معافیتهای پایه اعمال و سپس نرخ مقطوع تعیین شود. اگر کسبوکاری هزینههای سنگینی دارد و میخواهد از کسورات واقعی ماده ۱۴۸ استفاده کند، بهتر است از روش عادی (نه مقطوع) بهره ببرد تا بتواند هزینهها را اثبات و مالیات را بر سود خالص بپردازد.
در تصمیمگیری بین «مقطوع» و «عادی»، یک مشاور مالیاتی حرفهای میتواند بهصورت عددی سناریوها را مقایسه و بهترین گزینه را معرفی کند. موسسه خدمات حسابداری و مالیاتی مدبران تهران آماده راهنمایی و مشاوره به شماست.
جمع بندی
مالیات مقطوع به عنوان یک راهکار سادهسازی شده در نظام مالیاتی ایران، به درآمدها و معاملاتی تعلق میگیرد که محاسبه مالیات آنها بدون توجه به سود و زیان انجام میشود. مواردی مانند فروش املاک، فروش سهام و برخی درآمدهای خاص مشمول این نوع مالیات هستند و نرخهای مشخصی برای آنها در قانون تعیین شده است. از سوی دیگر، کسبوکارهای تازهکار یا کسانی که وظایف قانونی خود (مانند تسلیم اظهارنامه) را انجام ندادهاند، از شمول این مالیات خارجاند. آگاهی از قوانین مالیات مقطوع به شما کمک میکند تا در صورت شمول، مالیات خود را بهدرستی محاسبه و بهموقع پرداخت نمایید و از جرایم احتمالی دوری کنید.
اگر در تشخیص مشمولیت یا محاسبه مالیات مقطوع کسبوکار خود دچار تردید هستید، توصیه میشود از کمک کارشناسان حرفهای بهره بگیرید. شرکت مدبران تهران به عنوان یک موسسه مالی معتبر، با ارائه خدمات حسابداری، خدمات مالیاتی و مشاوره مالی آمادهی همراهی شما در انجام صحیح تکالیف مالیاتی است. بهرهگیری از تخصص مشاوران مالیاتی مدبران تهران میتواند خیال شما را از بابت محاسبه و پرداخت دقیق مالیات مقطوع راحت کند و تمرکز شما را بر رشد کسبوکارتان حفظ نماید.
شرکت خدمات حسابداری و مالیاتی مدبران تهران
سوالات متداول
- مالیات مقطوع چیست؟
مالیاتی با مبلغ/نرخ از پیش تعیینشده که بر مبنای درآمد ناخالص یا مبلغ معامله اعمال میشود و معمولاً قطعی و نهایی است. - نحوه محاسبه مالیات مقطوع چگونه است؟
بسته به مورد: فروش/درآمد اظهارشده (تبصره ۱۰۰)، درصدی از مبلغ قرارداد (پیمانکاری)، درصدی از ارزش معاملاتی (املاک)، درصدی از مبلغ فروش سهام، یا درصدی از اجاره با احتساب هزینه فرضی. - مالیات مقطوع صفر چیست؟
اصطلاحی نزدیک به «نرخ صفر»؛ یعنی تکلیف اظهار و ثبتنام برقرار است، اما نرخ وصول صفر تعیین میشود. «صفر» الزاماً به معنای معافیت دائمی نیست. - چه کسانی از تبصره ۱۰۰ استفاده میکنند؟
صاحبان مشاغل با فروش/درآمد سالانه زیر سقف تعیینشده. در این حالت، فرم ساده پر میشود و مالیات سال بهصورت مقطوع تعیین میگردد. - آیا مالیات مقطوع جایگزین مالیات بر ارزش افزوده است؟
خیر. مالیات بر ارزش افزوده (VAT) حوزهای جداگانه دارد و اگر مشمول باشید، باید اظهارنامه VAT را جداگانه ارائه دهید. - اگر مطمئن نیستم مشمول مقطوع هستم، چه کنم؟
با یک متخصص گفتگو کنید. مؤسسه خدمات حسابداری و مالیاتی مدبران تهران با ارائه مشاوره مالی و مشاوره حسابداری، وضعیت شما را بررسی و سریعترین مسیر قانونی را پیشنهاد میکند.




